Interviews met kunstenaars en mooie mensen

De afgelopen acht jaar hebben veel boeiende mensen bij mij de Artist’s Way training gevolgd. Hoe gaat het nu met hen en wat hebben zij geleerd van de Artist’s Way? Hoe doe je dat, leven als een kunstenaar? Hebben ze nog tips?

Deel 1: Nynke Kuipers, illustrator, striptekenaar

In het eerste deel ga ik op bezoek bij Nynke Kuipers, mijn Artist’s Way-maatje van het eerste uur. In 1996 deden we samen de Artist’s Way. En nu nog is zij een inspirerend voorbeeld: iemand die mij helpt op ‘t juiste pad te blijven.

‘Kinderachtig!’, dat is vaak het oordeel van mijn censor, mijn innerlijke criticus. Door de Artist’s Way besefte ik dat ik daarnaar luisterde, dat ik probeerde me aan te passen aan wat anderen van mijn werk dachten. En toen zei jij: ‘maak dan nu de meest kinderachtige tekening die je kunt maken.’ En dat was zo leuk om te doen, dat gaf me het plezier in mijn werk terug. De zwaarte valt dan weg.

En toen kwam het besef dat ik dat zelf bedacht heb, dat het niet kinderachtig mag zijn. Maar mijn werk is juist vol humor en licht. Als ik niet kinderachtig mag zijn, wordt mijn werk saai en braaf.

Kunst is spelen en onderzoeken

Als ik nu aan het werk ben, probeer ik niet na te denken, maar te onderzoeken. Niet meteen oordelen, ‘het is goed of slecht’ of ‘het lukt of het lukt niet’. Ik wil natuurlijk iets moois maken, maar dat is een zoektocht, mijn taak is doorgaan tot het klaar is. Ik zie het nu als spelen, spelenderwijs onderzoeken. Als ik in een bui ben waarin ik te veel oordeel, kan ik niet schilderen. Ik moet nieuwsgierig zijn. Dan vergeet ik ook alles om me heen.

Lees verder


Deel 2: Helga Kos, schilder

In deel twee zoek ik Helga Kos op in haar prachtige Atelier de Kraamkamer. Voor mij was Helga het voorbeeld van een kunstenaar die als vanzelfsprekend haar werk maakte. Tijdens de Artist’s Way training besefte ik dat het ook voor haar nog altijd een uitdaging is.
helga-kos-portrtet-400

Eigenlijk wilde ik altijd al schilderen. Maar ik ben opgeleid als vormgever en daarna heb ik jaren animatiefilms gemaakt. In die tijd schilderde ik naast mijn werk als filmmaker. Ik verdiende bakken met geld, maar had te weinig tijd om te schilderen. Toen heb ik een jaar vrij genomen en een atelier gehuurd. Maar het bleek niet zo makkelijk. Ik ben een terloops iemand. Sommige mensen produceren voortdurend, maar ik produceer in golven. Ik werkte vaak in een roes. Om in een roes te komen gebruikte ik vroeger drank of dan sliep ik twee nachten niet.

Later creëerde ik deadlines door tentoonstellingen af te spreken en dan in de laatste maanden onder grote druk alles maken. Dat lukte altijd wel, maar dat is slopend, daar ben ik ziek van geworden. Toen besloot ik: Ik wil niet meer onder druk werken.

Vrije wil

Onbewust denk je dat het bij anderen wel makkelijk gaat, dat het bij hen vanzelf loopt. Maar doordat je tijdens de Artist’s Way training een groep mensen volgt, zie je dat iedereen gedoe heeft. Gedoe hoort bij het leven. Het gaat erom hoe je daarmee omgaat. Ik heb geleerd om het recht in de ogen te kijken. Dat werkt.

Lees verder


Deel 3: Ingrid Hogewoning, gordijnspecialist

Voor deel drie reis ik naar Rijnsburg en bezoek Ingrid Hogewoning, eigenaar van de online gordijnwinkel ‘Boer en Bontig’ en moeder van drie kinderen (10, 8, 5 jaar). Ingrid deed de Artist’s Way training in 2010 en een jaar later de vervolgtraining Walking in this World. Zij is mij altijd bijgebleven als extreem vindingrijk als het gaat om tijd maken in uitdagende omstandigheden.

Voor mij was het een feest om iedere week naar Amsterdam te komen vanuit ons dorp. Dan ging ik lekker alleen ergens eten en daarna samen aan tafel, nieuwe mensen, inspiratie opdoen. Ik had in die tijd een ideaalbeeld van die Amsterdamse meiden op hun bakfiets, in hun King Louis jurkjes, daar keek ik tegenop. En toen zaten zij ineens bij mij op cursus en ze hadden dezelfde worsteling als ik. Er was ook een vrouw die twintig jaar ouder was dan ik en nog steeds nieuwe keuzes durfde te maken. Dat was zo’n verademing om te zien.

Maken voor je plezier

Ik had wel persoonlijke ontwikkelings-trainingen gevolgd. Heel boeiend, maar door de Artist’s Way kreeg ik weer plezier in het maken, dat was zo lekker. Vaak zag ik dingen en dan dacht ik: ‘dat zou ik ook kunnen maken’, maar ik deed het nooit. Pas tijdens de training ben ik weer achter de naaimachine gaan zitten en heb ik een werkplek op zolder gemaakt. Als de kinderen sliepen ‘s avonds was ik moe en wilde ik eigenlijk voor de tv gaan hangen, maar dan ging ik eerst een half uur naar boven om te voelen of het me energie zou geven of dat ik echt te moe was. Meestal was het dan het eerste. Nu de kinderen groter zijn, zet ik ze zelf aan het werk naast me. Of ik neem de kleine momenten tussendoor. Als de één in bad zit en de ander is nog even aan het lezen, kan ik ondertussen een kussen maken.

Lees verder


Deel 4: Lian Aelmans, grafisch ontwerper

Voor deel vier bezoek ik de Werkwinkel +meer van ontwerper Lian Aelmans: een kleine lichte ruimte met mooi ontworpen producten in de Czaar Peterstraat in Amsterdam. Lian startte de winkel tijdens de Artist’s Way training in 2014 en ik was benieuwd: hoe gaat het nu ermee?

De werkwinkel +meer

De werkwinkel is echt mijn plek, het is een galerie en winkel in één, ik verkoop producten van ontwerpers die ik bewonder. Veel van deze producten zijn handgemaakt, de liefde van de maker is voelbaar. In mijn studio beneden de winkel werk ik zelf als ontwerper. Als er een klant binnenloopt maak ik altijd tijd, ook als ik een extreme deadline heb. Dat is soms lastig, maar ik vind die noodgedwongen pauzes ook fijn. Als freelancer ben je veel alleen en zit je soms lang in je eigen bubbel. Na een leuk gesprek gaan mensen geïnspireerd naar buiten, dat maakt mij blij. Het ontstaan van ontmoetingen en connecties, dat hoort ook bij de werkwinkel +meer.

Leren ‘nee’ zeggen

Tijdens de Artist’s Way training liet ik me nog sterk leiden door die constante stroom van mails met vragen en verzoekjes. Klanten wisten toen: Lian zegt altijd ‘ja’. Daar wilde ik vanaf. Ik ben weg gegaan uit Rotterdam, waar ik voor een groot bureau werkte, omdat het werk niet heel creatief was. Als ik als freelancer hetzelfde soort werk ga doen, dan klopt dat niet. Dus heb ik moeten leren om ‘nee’ te zeggen. De ochtendpagina’s hielpen me daarbij, dat deed ik elke dag, ook als ik daarvoor om zes moest opstaan. Het blijft natuurlijk een uitdaging. Ik wil alleen nog dingen wil doen die passen bij mijn niveau, die bijdragen aan mijn ontwikkeling als ontwerper. Dat vind ik spannend om te zeggen, mijn innerlijke criticus vindt dat arrogant, maar ik wil werk doen waar ik energie van krijg.

Lees verder


Deel 5: Frank van Gijtenbeek, televisieredacteur en schrijver

Voor deel vijf bezoek ik Frank van Gijtenbeek, de vent die schrijven kent. ‘Geef me een pen en notitieblokje en deze man is gelukkig’, zegt hij over zichzelf. Hij deed de Artist’s Way en de vervolgtraining Walking in this World en schrijft nog bijna dagelijks zijn ochtendpagina’s.

Als jongen van 14 zat ik vol ideeën en energie, ik maakte altijd krantjes voor vrienden en familie en radioprogramma’s die ik opnam op cassettebandjes met allerlei zelfverzonnen rubrieken. Toen we tijdens de Artist’s Way een brief schreven vanuit ons jongere zelf, nam ineens die veertienjarige het woord. Hij bracht me weer in contact met mijn speelsheid en levendigheid. Ook dook hij daarna regelmatig op in mijn ochtendpagina’s. Hij gaf me inspiratie en spoorde me aan om nieuwe dingen te proberen, om risico’s te nemen.

Goud

Ochtendpagina’s zijn goud voor mij. Ik weet nog dat ik ervoor het eerst mee begon, daar kreeg ik zo veel energie van. En nu nog: het geeft me ruimte, inzichten, ik kan gewoon lekker dingen van me afschrijven. Het heeft zo veel functies. Ik sta er echt vroeg voor op, want als ik het niet doe, dan mis ik het, dan ben ik onrustiger in mijn hoofd. Lees verder


Deel 6: Astrid Poot, professioneel maker

Voor deel zes bezoek ik Astrid Poot, creatief directeur van Familie van Fonk en oprichter/voorzitter van Stichting Lekkersamenklooien. Zij volgde de Artist’s Way in 2011 en de vervolgtraining Walking in this World in 2012.

Wat mij al heel lang bezig houdt, is hoe creativiteit werkt en hoe ik mensen tot creatief werk aanzet. Eigenlijk gaat alles wat ik doe daar over. Dus ik dacht dat ik misschien van de Artist’s Way wat interessante trucjes kon leren om toe te passen

in mijn eigen werk. Zo kwam ik naar de introductiemiddag over de Artist’s Way. We gingen een brief aan onszelf schrijven als 80 jarige. Ik vond het waanzinnig dat je met zo’n eenvoudige opdracht totaal anders naar jezelf kunt kijken. Ik krijg er nu nog kippenvel van.

Liefdevol uitgelachen

Tijdens de Artist’s Way training worstelde met het idee: ‘ik ben zo druk, ik doe zo veel, dat is niet goed, ik moet rustiger worden.’ Dus ging ik heel hard proberen rustiger te worden, wat natuurlijk niet lukte. Toen ik dat vertelde, werd ik door jullie liefdevol uitgelachen, maar wel keihard. Dat was bevrijdend. Want rustig worden, dat past gewoon niet bij mij. Op dat moment besloot ik om gewoon nog meer te gaan doen, nog sneller en harder. Ik fietste fluitend naar huis.

Lees verder

 


Deel 7: Martine Stam, eigenaar kinderdagverblijf

Voor deel zeven bezoek ik Martine Stam, mede eigenaar van kinderdagverblijf Klein Lab in Amsterdam Noord. Ze deed de Artist’s Way training in 2011 en een korte vervolgtraining in 2016.

Energie

In de tijd dat ik de Artist’s Way volgde, was ik aan het herstellen van een burn-out. Mijn werk als project manager had me opgebrand. Ik probeerde me aan te passen aan een bedrijfscultuur waar ik gewoon niet in paste. Als je dan thuis zit ben je niet alleen doodmoe, maar voel je je ook nog afgewezen en buitengesloten.

De training gaf me het gevoel weer ergens bij te horen en het was even iets anders dan de psycholoog of de fysiotherapeut. Het is lichtvoetig en geeft moed om weer kleine stappen te zetten. En het werkt relativerend om de verhalen van anderen te horen, want zij hebben dezelfde shit, maar dan anders.

Als je een burn-out hebt, heb je geen energie en heb je nergens zin in. Ik weet nog dat we een lijst moesten maken van twintig dingen die we graag deden, en ik dacht: ‘ik weet er niet eens één’. Maar als je begint, komt er toch van alles. Alleen al het gevoel dat je iets graag zou willen doen, geeft je weer een beetje energie.

Ruimte innemen

Ik was zwanger in die tijd van mijn eerste kind en we waren ons huis aan het verbouwen. We leefden tussen de dozen. Alles kwam tegelijk. Het werkt goed om dan te mogen mopperen op papier, dan hoef je het ook niet bij anderen kwijt. En soms word je zo moe van je eigen gemopper, dan ga je actie ondernemen. Ik ben in die tijd gestart met mijn eigen kinderdagverblijf. Ik wilde me gewoon niet meer voortdurend aanpassen aan wat anderen verwachten, dat kost te veel energie en levensvreugde.

Lees verder

Deel 8: Erik Wong, ontwerper, docent en motor achter Wongema

Voor deel acht in deze serie, praat ik met Erik Wong, ontwerper, docent aan de Rietveld academie en motor achter Wongema. Wongema is een werkplek en dorpscafé in Hornhuizen, Noordwest Groningen, aan het einde van de wereld, waar ik samen met Erik, sinds enkele jaren Artist’s Way weekenden organiseer.

Hoe ziet Erik het creatieve proces? Wat doet deze plek met mensen? Heeft hij nog tips voor makers?

Iedereen een jaar op de kunstacademie

Iedereen heeft creativiteit in zich, je hebt in je leven voortdurend strategieën nodig. Je moet iemand verleiden, je moet een burenruzie oplossen of je moet iemand overhalen om iets te doen. Hoe pak je dat aan? Op de Rietveld, de school waar ik les geef, wordt dat heel erg op de spits gedreven. Steeds opnieuw die vraag: hoe kom je van niets tot iets dat functioneert. Dat is gewoon fantastisch, in die zin gun ik iedereen die school.

Ik vind het interessant om te zien, hoe studenten daarmee omgaan. Als je ambitie te groot is, of je kiest oplossingen die niet bij jou passen, dan lukt het niet. Soms moet je inzetten op dat wat je niet kan, maar soms kun je daar beter op een elegante manier  omheen bewegen. Dat is eigenlijk wat je leert op zo’n school: hoe zet ik mijn kennis en talenten in.

Denk als een regisseur

Zelf loop ik permanent vast. Maar ik kan dingen heel goed oplossen. Ik vind mezelf heel lui, ik weet goed wat ik wel en niet kan en daar doe ik het mee. Dat is ook mijn kracht. Al heel jong dacht ik als een art director, als een regisseur. Als ik iets niet kon of ik had daar de ruimte niet voor in mijn hoofd, dan vroeg ik andere mensen om dat te doen. Op die manier ben ik ook afgestudeerd, Ik trok wel aan de touwtjes, maar ik gaf best veel ruimte aan anderen. Dat ben ik  altijd blijven doen.

On the road

Ik heb vroeger best veel gereisd, ik ben iemand die graag on the road is. Op reis heb je een soort gevoeligheid, dan kijk je anders en dan kan een plek heel belangrijk zijn. Het leek mij leuk om ooit zelf een plek in te richten en te beheren. En hier in Noordwest Groningen, keek ik letterlijk tegen een leeg pand aan, omdat ik er tegenover woonde. Dat pad zou gesloopt worden, dus er moest iets gebeuren. Dat zijn typisch situaties die mij in beweging zetten. Het was alles of niks: of ik zou dat pand nieuw leven geven of ik zou het voorbij laten gaan en dan was het gewoon gesloopt. Ik stel mezelf dan de vraag: wat als je dit niet doet? En toen voelde ik dat ik dan spijt zou krijgen, dus ik heb het gedaan. En nu bestaat Wongema alweer zes jaar. Lees verder…


Deel 9: Connie Franssen, schrijfster, danser en bedenker The Write Way

Voor deel negen in deze serie, praat ik met Connie Franssen, danseres, schrijfster en trainer. Ze deed mee met de Artist’s Way training in 2012 en de vervolg training in 2013. Dat inspireerde haar tot het ontwikkelen van haar eigen schrijftraining, de ‘Write Way’.

Systeembeheerder

Laatst vroeg een vriendin, waar wil je nou zijn over vijf jaar?  Ik vind dat heel volwassen klinken, doelen stellen en daarnaar toewerken. Maar zo werkt het voor mij niet, Ik heb dat nooit gedaan. Dingen komen op mijn pad.

Vroeger heb ik jarenlang professioneel gedanst. Dansen was mijn leven. Ik heb bijvoorbeeld ook een jaar moderne jazz gestudeerd in New York. In die tijd, eind jaren 70, was New York nog een hele nare vieze gewelddadige stad, maar je kon er wel de hele dag lessen volgen. Op mijn 33e werd mijn rugklachten te erg en moest ik stoppen. Via het arbeidsbureau heb ik me laten omscholen en werd systeem beheerder bij TNO. Liep ik ineens rond met een schroevendraaier en hielp mensen met software problemen. Daar lag mijn hart niet. Mijn oudste dochter had veel zorg nodig, dus wilde ik minder werken. Ik kreeg een administratief baantje bij de interne uitgeverij en daar ontdekte dat ik kon schrijven. Sindsdien leef ik daarvan. Zoiets kun je van te voren niet bedenken.

Show up!

Je moet niet wachten tot inspiratie als een cadeautje uit de hemel in je schoot valt, dat is onzin. Je moet gewoon aan de slag. Dat is wat Julia Cameron (schrijfster Artist’s Way) ook zegt: “Show up at the page!”. In de schrijftraining die ik geef, the Write Way, zie ik het keer op keer gebeuren. Mensen komen meestal met het idee: ‘ik kan niet schrijven’. Maar ze krijgen allemaal iets op papier, al vanaf de eerste tien minuten, dat vind ik zo gaaf.

Lees meer


Serie interviews deel 10: Albert Both

Voor deel tien in deze serie, praat ik met Albert Both, taalcoach die zijn eigen Dutch Brainwash methode ontwikkelde. In 2000 deed hij bij mij een loopbaandag en in 2013 volgde hij de Artist’s Way training. Ik bezoek hem in zijn kantoor op de Keizersgracht.

Dolende dertigers

Mensen zijn vaak veel te serieus. Als ze bij mij een brainwash taaltraining komen doen, moeten ze vooraf een contract tekenen dat ze 65.000 fouten gaan maken in die week, dat is de start. Ik vertel van te voren dat ik veel grapjes maak, waarin ik mensen en hun gewoontes een beetje belachelijk maak. Als je kunt lachen om je eigen taal en cultuur, dan is het halve werk al gedaan.

Mijn grote liefde komt uit Spanje, hij kwam voor mij naar Nederland en moest dus de taal leren. Zelf vind ik een nieuwe taal leren heel leuk, ik heb een grote passie voor talen. Dus toen ik hem zag worstelen met de taallessen was dat heel frustrerend. Ik wist gewoon zeker dat dat beter kon. Ik had in die tijd (in 2000) een saaie commerciële functie die slecht betaalde en ik voelde me volkomen verloren. Maar ik wilde geen taalles geven, want de meeste taalcursussen vond ik heel truttig en saai. Toen las ik in de krant over de loopbaandag. Het stuk heette “de dolende dertigers”, precies zoals ik me voelde, zo kwam ik bij jou terecht. Jij zei toen: “waarom ontwikkel je niet je eigen methode?” Daar had ik nooit aan gedacht, dat was een nieuwe gedachte.

Lees meer

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren