Geplaatst op

Het andere einde van de wereld

Nu werk ik al twee avonden per week in boekhandel Au Bout du Monde, het einde van de wereld, maar er blijkt nog een ander einde te zijn. Een plek waar de wereld op lijkt te houden, waar Nederland eindigt. Erik Wong heeft zich daar gevestigd en hij noemde het Wongema. Meteen de eerste keer dat ik dit filmpje zag, wilde ik er heen, nee, wilde ik er werken.

Afgelopen weekend ben ik er eindelijk geweest en was nog mooier dan ik dacht. Het lijkt er op dat mijn wens uitkomt. Er groeit een plan om in het najaar in Wongema een weekend te organiseren voor mensen met Artist’s Way ervaring die aan een (nieuw) plan willen werken. Een boek schrijven, een bedrijf opstarten, een training ontwikkelen, een website bouwen, een nieuw serie tekeningen beginnen. Wat ik zelf meteen voelde is dat het werkt. De leegte, de horizon, de prachtige luchten; het doet iets met je. Focus, inspiratie, helderheid, het is moeilijk te benoemen, maar het werkt.

De combinatie van samen schrijven, praten en tijd nemen om te lopen in die geweldige ruimte brengt het creatieve proces in een stroomversnelling. Luister naar Erik Wong die in dit filmpje uitlegt hoe Wongema is ontstaan en hoe het werkt.

Geplaatst op

Druk

Het is een luxeprobleem in deze tijd van crisis, ik weet het, maar ik heb het nog nooit zo druk gehad. Vier trainingen in de week is heel inspirerend, maar als ik niet oppas vergeet ik om me heen te kijken en te genieten van het landschap. Dan neem ik niet eens meer de tijd om een stukje te schrijven voor mijn blog, terwijl ik dat juist zo leuk vind om te doen.

Gelukkig heb ik een oplossing gevonden om mijn tempo bij te stellen. Bij het voorbereiden van ieder hoofdstuk van The Artist’s Way, maak ik een getekende samenvatting. Een soort doedelen is het, even heerlijk kleuren. En dan luister ik gewoon niet naar die stem van mijn censor, die zegt dat ik wel wat beters te doen heb en dat ik mijn tijd verdoe. Want dit is precies wat ik nodig heb.

 

       

Geplaatst op

Singer

Het was een duidelijk plan, een klassieke Artist Date. Eindelijk zou ik het ‘nieuwe’ Stedelijk eens grondig gaan bekijken. Maar eerst koffie en een pen en mijn schrift, mijn ochtendpagina’s schrijven in bed. Op de achtergrond hoorde ik man en kind schaken. Een zondagochtend zoals het hoort. Ik keek naar buiten, de fiets verdween langzaam onder de sneeuw, in gedachten zag ik de lange rij op het museumplein en mijn plan verbleekte. Ik wist wat ik wilde. Het Singer museum. Klein en ouderwets. Met de auto. En wat geluk. Er bleek een prachtige tentoonstelling over de collectie De Heus Zomer. Met oude bekenden, zoals de Jesus portretten van Marlene Dumas en de ontroerende strandfoto’s van Rineke Dijkstra. Maar ook werk dat ik nog niet kende zoals foto’s van Jasper de Beijer die speelt met de cliché beelden die wij van Afrika hebben en van Vivian Sassen  waarin zwarte lichamen samensmelten tot een grafisch geheel.

En het blijft me verbazen hoe een schilderij, een paar streken verf op een doek, een intens gevoel van ruimte kan geven. Zo kreeg ik door een schilderij van Koen van den Broek een zelfde geluksgevoel als een paar dagen geleden met mijn voeten in de oceaan.

Buiten viel de sneeuw. En het Singer gaat mee met de tijd. Via de QR scanner van mijn telefoon kwam ik bij dit interview met Vivian Sassen en deze animatie filmpjes  van Jasper de Beijer.

Geplaatst op

Oceaan

Morgen wordt hij negen jaar. Hij denkt veel na. Hij stelt me steeds vaker vragen waar ik het antwoord niet op weet. Van welk materiaal worden de ramen van het vliegtuig gemaakt? Hoe werkt de zwaartekracht? Hij is een kind, in zijn hoofd is nog alles mogelijk. Nou nee, niet alles, maar als hij het voor zich kan zien, kan het worden gemaakt, ooit, op een dag. En geef hem eens ongelijk.

Als ik naar zijn I-pod shuffle kijk van drie bij drie centimeter, kan ik me niet voorstellen dat daar uren muziek in zit. En als iemand dat vijftig jaar geleden had voorspeld, zou die persoon voor gek zijn verklaard. Hij wordt later uitvinder, dus wat nu nog niet mogelijk is, zal hij op een dag realiseren.

Dus bijt ik op mijn tong, als ik weer eens wil zeggen dat iets niet mogelijk is, want alles is mogelijk tot het tegendeel is bewezen. Je weet ook nooit wanneer een golf te hoog is als je in de branding staat. Pas als je stap voor stap steeds iets verder gaat, merk je dat je omver wordt gegooid door de oceaan en voel je hoe koud het water is. Ik ben daar bijna jaloers op. Niet op het koud worden tot op je bot, maar wel op de onbevangenheid.

Het maakt iets in mij wakker. Ik herinner me hoe heerlijk het is om voor de golven weg te springen. Ik voel hoe lekker het is om het zand tussen je tenen te laten weg stromen. Heel even ben ik acht jaar. Dan komt er een grote golf en spring ik weg.

Geplaatst op

Poëzie Plaatjes

Gister vroeg iemand mij welke Artist Date ik deze week had gedaan. Tot mijn schaamte was ik niet verder gekomen dan Poezieplaatjes kopen bij Knutsel Frutsel.  Artist dates zijn uitstapjes om inspiratie op te doen. Kleine avonturen om de sleur te doorbreken, nieuw territorium te veroveren. Tijd alleen.Het idee is dat je doet wat nodig is, om weer op te laden. En dat is niet altijd avontuurlijk. Voor de komende week heb ik drie Artist Dates gepland. Vanmiddag ga ik onverwacht naar de kapper, iets dat ik meestal uitstel tot Sint Juttemis. Vrijdag een hele dag naar de Sauna en dinsdag krijg ik een Shiatsu massage. O ja en maandag ga ik kerstliedjes zingen op de school van mijn zoontje.

Mijn censor, die kritische stem in je hoofd die overal commentaar op heeft, vindt dit zwaar overdreven. En niet spannend genoeg. “Saai, suf en verwend”, is haar oordeel. Ze is een strenge dame, mijn censor. Ze heeft de oorlog nog meegemaakt, dus ze zal wel tegen de negentig zijn. Ze staat elke ochtend vroeg op, neemt een koude douche en doet dan haar gymnastiek. Ze gooit nooit eten weg en is op de hoogte van al het wereldnieuws. Ze vindt dat ik meer kranten moet lezen en me bewust zijn van het leed in de wereld. Dat ik moet beseffen hoe goed ik het heb. Dat ik moe ben, vindt ze belachelijk. Ja ik was ziek en ik heb veel gewerkt, maar ik was afgelopen weekend nog met mijn geliefde in een hotel. Zonder kind en met ligbad. Dus het moet maar eens afgelopen zijn met dat getut.

Ik kan haar moeilijk ongelijk geven. Het is waar. Ik heb het vreselijk goed. Ik leef in ongekende welvaart. Maar ik weet ook dat er de afgelopen tijd veel is gebeurd en dat ik te hard gerend heb. Ik kan wel doorgaan en mezelf vermannen, maar ik ken mezelf genoeg om te weten dat ik dan kattig en somber word. Dus ik ga mezelf schandalig verwennen deze week. Omdat het kan. En dan ga ik heus wel weer aan het werk, echt waar, maar vanuit enthousiasme en niet voortgejaagd met ijzeren discipline.

Geplaatst op

De wereld draait door

Hulp moeten vragen en aannemen van mensen die zelf ook druk zijn. Al je afspraken afzeggen. Voor je laten zorgen, afhankelijk zijn. Confronterend. En heilzaam.

En dan: hele dagen in bed, de wereld beperkt tot 2,5 vierkante meter met af en toe een uitstapje naar de douche of de wc. Niets hoeven. Slapen, hele dagen slapen (en ‘s nachts liggen hoesten). Ik word er sentimenteel van. Stuur lieve smsjes naar vrienden, omhels mijn man wel vijf keer per dag. Knuffel mijn kind zonder ophouden. Neem eindelijk de tijd om de zieke oude poes urenlang te aaien. Als alles even instort, wordt helder wat er werkelijk toe doet.

En: de wereld draait gewoon door zonder mij. Het heeft een heerlijk relativerend effect. Er valt een last van mijn schouders. Het is allemaal niet zo vreselijk belangrijk wat ik in de wereld doe. Tegelijk zie ik door de afstand welke dingen nodig zijn, wat ik leuk vind en waar ik mee wil stoppen. Knopen die al weken moesten worden doorgehakt, zijn ineens een eitje. Nieuwe ideeën kloppen aarzelend aan de deur. Inspiratie wordt wakker. En daarmee ook frustratie natuurlijk, omdat mijn lichaam bepaalt, wanneer ik weer verder mag, wanneer ik klaar ben met mijn bed. En daar hebben mijn lichaam en ik soms heel andere ideeën over.

En nu ik weer probeer mee te draaien, kijk ik naar de wereld vol verwondering. Ik weet dat het niet lang zal duren. Dat ik het weer vergeet en me opnieuw onkwetsbaar zal wanen. Maar even nog sta ik met één been in een andere werkelijkheid en leef met het besef hoe fragiel alles is. En dat helpt om de waarde van de dingen te zien.

Geplaatst op

Experiment

Ik hou van de herfst. Met heel mijn hart. Vandaag ben ik wel drie keer nat geregend en nog hou ik van de herfst. De lente maakt me blij, het is heerlijk als het eerste groen zichtbaar wordt of als de eerste warme dag bij iedereen een glimlach op het gezicht tovert. Maar de gevoelens die de herfst in me losmaakt gaan dieper.

Er is iets in dat ijle licht, in die geuren dat me aan vroeger doet denken, een onbestemd gevoel van heimwee waar ik gelukkig van wordt en verdrietig tegelijk. Het is kitch, maar onmiskenbaar mooi, zoiets als Tom Waits die Waltzing Mathilda zingt.

Herfst is de tijd om je energie te sparen. De tijd dat ik verlang naar boswandelingen met daarna een houtkachel om bij op te warmen. Deze week is het alweer week vier van The Artist’s Way training en dus de week van de ‘lees- en mediaonthouding’.  Even geen TV, kranten, boeken of internet. Wat ontstaat is ruimte voor je zintuigen. Tijd om even uit het raam staren, voor een wandeling door het park. Voor het schrijven van een brief of het maken van een tekening. Het is een ervaring die ik iedereen kan aanraden. En zoals Julia Cameron zegt: diegene met de grootste weerstand tegen dit experiment, hebben er het meeste profijt van.

Geplaatst op 1 Reactie

Verlegen

Ik was in het paradijs deze zomer. Een half uur klauteren langs rotsen om er te komen, ver van de bewoonde wereld. Zwemmen in de rivier, opdrogen op de rotsen, ijsjes eten, het leven was heel simpel.

Een paar dagen later zit ik aan de BBQ met de schrijver van een boek dat ons tien jaar geleden inspireerde bij het begin van Morgenster en een trainer en een loopbaancoach. De wereld is klein. Onze handen tasten onhandig op de borden, maar ook in het donker smaken de worstjes heerlijk. Een man bekent dat hij soms verlegen is, heel onhandig vindt hij dat. Iedereen lijkt het er over eens dat hij daar van af moet. Als hij maar genoeg van zichzelf houdt is het over. Moet hij er vanaf? Ja, het is een ongemakkelijk gevoel. Maar in mijn ogen, maakt het mensen ook mooi. Marinus Knoope, de schrijver, valt me bij, volgens hem zit er in elke emotie een kwaliteit. Zoals woede, ook kracht kan worden, zo zit in verlegenheid tederheid verborgen.

“Verlegenheid is wat ontstaat als iets oorspronkelijks voor het eerst het daglicht ziet” zei een wijze man ooit tegen mij. Zelf heb ik jarenlang met vuur en zwaard mijn onzekerheid bestreden. Tot ik de kwaliteit ervan begon te zien. Nog steeds vind ik het ongemakkelijk. Maar ik waardeer mensen die hun onzekerheid laten zien steeds meer. Ik zie het als een teken van gevoeligheid, jezelf in twijfel durven trekken, vragen stellen waar je geen antwoord op hebt. Voor creativiteit is het noodzaak om onzekerheid toe te staan. Anders blijf je altijd in hetzelfde gebied en verken je nooit de grenzen van de bekende wereld.

Een deel van ons wil gemak en routine. Dat hebben we nodig om ons veilig te voelen. Maar we willen ook avontuur en gaan op vakantie omdat we er uit willen. Ongemak, verstoring van onze routine, het maakt je wakker. Het zet je zintuigen op scherp. Dat ervaar je als je reist, of op de camping. Als je een nieuwe baan krijgt, of als je iets nieuws leert. Je ziet en voelt meer. Buiten je comfortzone begint het avontuur. Het zou jammer zijn dat helemaal buiten te sluiten.

Ik vertel er ook over in de Flow magazine van komende week:

… Omdat we als geen ander weten (zeker na de vakantie…) hoe fijn het is om uit te rusten én hoe belangrijk het is jezelf te blijven uitdagen. Er staat een mooi verhaal in met als titel Stap eens uit je comfortzone , waarin coach Frederike Dekkers vertelt hoe je jezelf kunt uitdagen. “Als je uit je comfortzone stapt is het belangrijk je te realiseren dat de kans groot is dat je je innerlijke criticus tegenkomt. Dat is een soort innerlijke draak, aan de zijkant van je comfortzone die dingen roept als: ‘Je hoeft niet hoor, blijf maar lekker zitten waar je zit.’ Wees je daar bewust van en laat je er niet door weerhouden. Je kunt beter denken: o ja, ik ben bang. Het is spannend. Maar dat hoort erbij.”  

Geplaatst op

Zwervend bestaan

Tien jaar had ik een tijdelijk plek met uitzicht op de Amsterdamse gracht. Ik was verwend, dat wist ik. Twee weken kreeg ik om te vertrekken. Dat is nu een jaar geleden. Sindsdien leid ik een zwervend bestaan. Nee, ik slaap niet onder de brug,  ik woon braaf in Oud West met man en kind. Maar werken doe ik sindsdien overal en nergens.

De dag dat ik hoorde dat ik een andere plek moest zoeken, stapte ik binnen bij boekhandel Au Bout du Monde. Letterlijk: het einde van de wereld, voor mij een brug verder aan de gracht. Het afgelopen jaar werkte ik daar, twee avonden per week en deze winkel heeft mijn hart veroverd. Volgestouwd met boeken, grote tafels met bloemen en thee, inspirerende mensen en vaak mooie onverwachte ontmoetingen. Soms zat ik laat in de avond na een training in mijn ééntje nog uren te lezen en vergat ik zelfs de afwas te doen.

Maar ik had ook een ruimte nodig voor overdag. Ik zag ontelbaar veel kantoren en ateliers van binnen. Ik bleek erg kieskeurig. Te donker, te druk, te groot, te klein, te netjes, te vies… Niets was goed genoeg.

Dus ging ik zwerven. Ik werkte overal en nergens. In Karunika, omringd door oude bomen en het oude Wilhelmina Gasthuis. In Puur Studio, waar Lisette Tol een fijne yoga ruimte heeft gerealiseerd, in Centrum De Roos, met uitzicht op het Vondelpark en in de Coffeeplaza waar ze de lekkerste koffie in Amsterdam schenken. Ik ontmoette nieuwe mensen,  plannen voor samenwerking groeiden als bloemen in een zonnige zomerwei. Met Saskia Leenes ga ik in oktober een weekend geven geinspireerd door de Artist’s way en Psychosynthese. Met Patrick van de Lindewei in Leiden zijn er plannen voor een workshop over The Artist’s way met muziek. En misschien komt er een Artist’s Way training in een huiskamer in IJburg. En dat alles in één jaar.

Natuurlijk mis ik soms mijn veilige plekje aan de gracht, maar ik ben blij dat ik de wereld in werd geschopt. Ik had dit nooit willen missen. En langzaam groeien ook plannen voor een nieuwe eigen ruimte. Onderweg, zonder duidelijke bestemming; het bevalt me wel. Het uitzicht is elke dag anders en de reis daagt me uit. Zoals Julia Cameron zegt in het laatste hoofdstuk van The Artist’s way: “We weten ALTIJD wat de volgende stap moet zijn, al weten we niet wat om de hoek ligt.”

Geplaatst op

Icoon

Negenentwintig was ze. Haar huwelijk met Martin Scorcese was ten einde. Maar ja, wat wil je ook met Lisa Minelli als concurente. Daar zat ze, met een dochter van één, een bloeiende carrière als journaliste en een alcohol probleem. De drank was haar grote vriend, hij hielp de angst verdoven als ze moest schrijven. “Als ik zo door had kunnen gaan, had ik het gedaan”, zegt ze zelf, “maar het was onhoudbaar.” Niet uit deugd maar uit noodzaak is The Artists’s Way geboren. Leren schrijven zonder drank, zonder drama, gewoon iedere dag een stukje. Een nieuwe manier vinden om de angst te bezweren, om die kritische stem van binnen, die alles afkraakt, te weerstaan Dat was het doel. Het lukte. Julia Cameron schreef ruim dertig boeken, theater, filmscripts en sinds tien jaar werkt ze aan haar nieuwe grote liefde: musicals.

Wat ik bewonder is dat ze steeds opnieuw een beginner durft te zijn. En dat is misschien ook de sleutel voor een creatief leven. Leren dat ongemakkelijke gevoel te verdragen, iets niet te weten, vragen stellen waar je niet meteen een antwoord op weet, dingen maken zonder dat je van te voren precies weet waar het naar toe gaat. Of zoals een ander icoon, John Cleese, het verwoordt in een lezing uit 1991: “learning to tolerate the discomfort of pondering time and indecision.”

Julia Cameron heeft het materiaal uit The Artist’s Way nooit beschermd, iedereen mag het vrij gebruiken. Dat vind ik mooi. En uiteindelijk zijn er wereldwijd miljoenen boeken verkocht en reist Julia de wereld rond om les te geven.

Hier Julia over meer bereiken door de steun van anderen in ons leven toe te laten.