Geplaatst op

Theorie U in de praktijk-5

U.Lab

Het U.Lab is een wereldwijd leiderschapsprogramma, ontwikkeld door Otto Scharmer (theorie U) en zijn team (MIT, Presensing Instituut). Van 15 september tot en met  3 november 2015 doe ik mee met het U.Lab Rotterdam onder leiding van Marc en Yvonne van Ruimte voor Helden.

Week 5 : Theorie U: Presence

We zijn aanbeland in het midden: op de bodem van de U. ‘Presensing’ heet dat: ‘presence’, aanwezig zijn, samen met ‘sensing’, voelen of afstemmen. Voelend aanwezig zijn dus. Voelend aanwezig zijn lukt niet met alleen  maar je hoofd. Als we denken gebruiken we maar een klein deel van onze potentie. Werkelijk afstemmen op wat de toekomst wil, doe je met je hele lichaam. Otto Scharmer vergelijkt het met door het oog van der naald gaan. Het ‘oog van de naald’ is een poort in het oude Jerusalem, waar de kamelen alleen doorheen konden als ze al hun bagage aflegden en op hun knieën gingen. Om af te dalen tot op de bodem van de U is dat wat ook van ons wordt gevraagd. Afscheid nemen van al het overbodige, alles dat niet wezenlijk is.

Crisis en wijsheid

Soms donder je op de bodem van de U door een crisis. Otto vertelt hoe hij als kind zijn huis zag afbranden. Terwijl de grond onder zijn voeten verdween en alles dat hem dierbaar was door de vlammen werd verwoest, kon hij voelen hoe de tijd stil stond en hoe hij als het ware boven zichzelf werd uitgetild en werd verbonden werd met een veld van toekomstige mogelijkheden. Zo vertelde een vriendin me over het moment dat ze hoorde dat ze ernstig ziek was. Ook bij haar vertraagde de tijd en in één oogopslag zag ze wat belangrijk was in haar leven Beslissingen die ze al jaren had uitgesteld, waren in één klap glashelder.

Geplaatst op

Samen iets maken

Soms gaat de wekker en besluit ik me gewoon om te draaien. Dan geloof ik dat we beter een dag kunnen bijtanken, even niets. Maar in de loop van zo’n dag gaat een elfjarige zoon zich natuurlijk toch vervelen. En dan, als we geluk hebben, komen we op het idee om samen iets te maken. Daar worden we allebei blij van.

Geplaatst op

Theorie U in de praktijk-4

U.Lab

Het U.Lab is een wereldwijd leiderschapsprogramma, ontwikkeld door Otto Scharmer (theorie U) en zijn team (MIT, Presensing Instituut). Van 15 september tot en met  3 november 2015 doe ik mee met het U.Lab Rotterdam onder leiding van Marc en Yvonne van Ruimte voor Helden.

Week 3: Theorie U: aan de rafelranden van het systeem

Deze week delen een aantal mensen uit onze groep hun ervaringen aan de rand van het systeem. Aan de rand, waar we normaal gesproken niet zo vaak komen, daar gebeurt het.

Daar ontstaan nieuwe ideeën en innovatie, daar is vaak als eerste voelbaar wat er geboren wil worden in een systeem. Aan de rand ontstaan ook rafels. Daar is het patroon niet meer helemaal zoals we het hadden gepland. Daar zijn onvolkomenheden zichtbaar, het is daar onvoorspelbaar. Dat is misschien een reden waarom we daar niet altijd naar willen kijken. Het kan ons verwarren of pijn doen aan onze ogen. We willen het ordenen, rechtbreien, mooier maken.

Foto circus archaos-Fré dekkersWat me raakt deze middag, is hoe krachtig het is als iemand vertelt over een ervaring aan de rand van het systeem, vanuit respect en verwondering. Het is voelbaar dat hij er echt aanwezig was met open hart en open mind, zonder iets te willen veranderen of verbeteren. En juist daardoor verandert deze ervaring iets wezenlijks in zijn verhouding tot de wereld.

Learning journey

Een ander punt dat ter sprake komt, is dat die gebieden aan de rand soms ook veranderen als we ze opzoeken en ons ermee verbinden. De rand verplaatst zich en wordt deel van het systeem. Zoals dat bijvoorbeeld gebeurt wanneer een klein innovatief merk wordt overgenomen door een groter bedrijf. Of wanneer een bewonersinitiatief structureel wordt door subsidie. Misschien is dat jammer, maar ik troost mezelf met het besef dat er altijd weer nieuwe rafelranden ontstaan. En dat ik me daar altijd weer naartoe kan bewegen. Om mezelf wakker te schudden misschien, of om ervan te leren. Een ‘learning journey’ noemt Scharmer dat.

Eén van de opdrachten deze week is om zelf een ‘learning journey’ te ondernemen. Uit je vertrouwde bubbel stappen en je bewegen naar de rand van de voor jou bekende wereld, naar de rand van je systeem. Door daar aanwezig zijn in het onbekende gebied, met een open hart en een open mind, krijg je toegang tot een schat aan ervaring, die je misschien wel blijvend zal veranderen.

 

 

Geplaatst op

Theorie U in de praktijk-3

U.Lab

Het U.Lab is een wereldwijd leiderschapsprogramma, ontwikkeld door Otto Scharmer (theorie U) en zijn team (MIT, Presensing Instituut). Van 15 september tot en met  3 november 2015 doe ik mee met het U.Lab Rotterdam onder leiding van Marc en Yvonne van Ruimte voor Helden.

Week 2: Theorie U: Vertrouwen

Schapen-Foto Fré DekkersAlweer de derde bijeenkomst van het U-lab. Tussendoor worden we aangemoedigd en gevoed door middel van filmpjes, teksten of opdrachten. Soms duizelt het me. Maar het is ook fijn dat de stof op verschillende manieren tot ons komt. Je kunt het helemaal op jouw eigen manier verwerken. Je kunt zelfs de filmpjes versneld afspelen, heerlijk voor iemand met mijn ongeduld.

Wat ik ervan begrijp: er is een nieuwe aanpak nodig om de problemen in de wereld aan te pakken. In plaats van enkel symptomen te bestrijden, moeten we kijken naar de onderliggende structuur. Daar wordt zichtbaar dat we een geheel nieuwe houding moeten ontwikkelen.

Van ego naar eco systeem

Nieuwe oplossingen ontstaan niet door te leren van de ervaringen uit het verleden maar door af te stemmen op de toekomst die wil ontstaan. En wij mensen hebben in onszelf een bron van innerlijk weten die we kunnen aanboren. Als we die inzetten ontstaat een nieuwe beweging: van ego naar eco systeem. Handelen en denken vanuit dat wat goed is voor het grotere geheel.

Maar het geheel pas veranderen als we beginnen bij onszelf. En daarom komen we dus bij elkaar: om te oefenen in luisteren (lukt het om onze oordelen op te schorten?), om onze empathie te ontwikkelen (kunnen we echt door de ogen van anderen te kijken?) en om te delen wat vanuit ons
bewustzijn wil ontstaan (welke vonk is er in ons?). Wederom een vruchtbare en leerzame bijeenkomst.

Luisteren met open hart

We eindigen de middag opnieuw met een ‘case clinic’. Iemand brengt een dilemma in en de anderen luisteren met open hart en delen de beelden die opkomen. We proberen om zo min mogelijk advies te geven. Dat blijkt niet gemakkelijk. Ik merk aan mezelf dat ik het liefst meteen naar een oplossing wil toewerken. Terwijl de vraagsteller juist benadrukt hoe prettig het is dat er wordt geluisterd.

Uitdaging voor mij is luisteren naar een ‘probleem’ zonder meteen naar een antwoord te zoeken, zonder te willen sturen in de richting die in mijn ogen de juiste is. De vraagsteller wordt uitgenodigd om anders naar het dilemma te kijken. Dan kan een nieuwe beweging ontstaan. Daar op durven vertrouwen, daar gaat het om.

Geplaatst op

Theorie U in de praktijk-2

U.Lab

Het U.Lab is een wereldwijd leiderschapsprogramma, ontwikkeld door Otto Scharmer (theorie U) en zijn team (MIT, Presensing Instituut). Van 15 september tot en met  3 november 2015 doe ik mee met het U.Lab Rotterdam onder leiding van Marc en Yvonne van Ruimte voor Helden.

Theorie U week 1: open mind, open hart

fietstocht

De 2e bijeenkomst van het U-Lab heet week 1. Nu gaat het echt beginnen. Tussendoor is er een live uitzending geweest van Otto Scharmer, het grote brein achter Theorie U. Er was een stukje over de vlucht naar de maan.

De astronauten vertellen dat ze zo zeer op hun doel, de maan, waren gericht, dat ze verrast werden door de gevoelens die hen overvielen toen ze terug keken naar de aarde. Het zien van onze planeet die daar zo in het heelal zweefde, tussen alle sterren en planeten gaf een diepe ontroering en bleek hun blik voor altijd te veranderen.

Sterrenstof

“We zijn echt gemaakt van sterrenstof,” zoals één van hen het verwoordde.
We worden uitgenodigd tot zelfonderzoek. Opdracht is om in een kleine groep oordelen te verzamelen. Geen enkel probleem: “politici zijn niet te vertrouwen”, “Doen is beter dan denken”, “kinderen zijn verwend”. In no time hebben we vier flappen volgeschreven. De volgende vraag is welke waarden zich verbergen in deze oordelen. Eerlijkheid en daadkracht in dit geval. Door net een stap terug te doen en naar onszelf te kijken, zien we de waarden achter onze oordelen. En dat maakt ons bewust van de bron van waaruit we handelen die vaak uit zicht blijft als we vooruit kijken.

Case clinic: luisteren met open hart

Na de pauze start de case clinic. Eén persoon brengt een thema in, iets dat hem of haar echt aan het hart gaat. De anderen luisteren met open hart en proberen hun oordelen en adviezen op te schorten. Luisteren op niveau 3 en 4 noemen ze dat: proberen te horen en voelen wat er geboren wil worden. De case waarover wij ons buigen gaat over een carrière stap die veelbelovend leek, maar uiteindelijk helemaal niet bleek te passen. Omdat het om een rasechte doorzetter gaat, is hij doorgegaan tot hij echt niet meer kon. Dat erkennen voelde als falen en nu is er onzekerheid en twijfel aan de eigen kracht. De beelden die bij ons opkomen geven een geheel ander gevoel. Wat als falen is ervaren, is in onze beelden juist slagen, een nieuw begin, verdieping en leerzaam.

Wat bij mij blijft hangen is zijn reactie aan het einde: dat hij opnieuw heeft ervaren dat je kwetsbaar opstellen, zoals nu door deze vraag in te brengen, je altijd weer sterker maakt. Het is misschien een open deur, maar wel één waar ik zelf ook steeds weer aan herinnerd moet worden.

 

Geplaatst op

Theorie U in de Praktijk-1

U.Lab

Het U.Lab is een wereldwijd leiderschapsprogramma, ontwikkeld door Otto Scharmer (theorie U) en zijn team (MIT, Presensing Instituut). Van 15 september tot en met  3 november 2015 doe ik mee met het U.Lab Rotterdam onder leiding van Marc en Yvonne van Ruimte voor Helden.

week  0: Theorie U: Leren vanuit de toekomst

Daar zitten we dan. Met een twintigtal mensen in een lichte kleurrijke ruimte in Rotterdam Hillegersberg. Mensen van binnen en buiten de gemeente Rotterdam. De komende zeven weken worden we door

Yvonne en Marc van Ruimte voor Helden meegenomen op een reis die het U.lab wordt genoemd. Maar wat is dat nou eigenlijk? Dat U.Lab?

In de folder stond dat “…om nieuwe maatschappelijke uitdagingen aan te kunnen, we op een essentieel andere manier moeten leren kijken en werken. Niet meer alleen leren vanuit het verleden, maar leren vanuit de toekomst.” Dat klinkt mooi. Maar hoe doe je dat? Yvonne en Marc vertellen over het proces. We doen een meditatie. Maar hoe werkt dat dan in de praktijk? Hoe ziet dat er concreet uit? Waar zijn we in terecht gekomen? Gaat dit wel werken? Ongemak en twijfel zijn voelbaar in de ruimte.

Wat brengt je hier? Is de volgende vraag. De antwoorden zijn zeer uiteenlopend. Ik zoek naar woorden. Voor mij is het de uitdaging om dit gedachtengoed te delen met mensen. Ik ken de theorie en probeer hem toe te passen in mijn leven en mijn werk. Maar hoe vertel je er over zonder vaag te klinken? En hoe kan ik het meer integreren, zodat ik het echt ga leven en het praten er over misschien op de tweede plaats komt?

Theorie U: keerpunt in je leven

Wat mij raakt is de zin die Mark aanhaalt uit de Theorie U: “we creëren met zijn allen wereldwijd resultaten (milieu vervuiling, armoede, oorlog, ellenlange vergaderingen) die individueel niemand wil.” Als we dat willen veranderen moeten we iets wezenlijk anders gaan doen.

Na een korte pauze gaan we uiteen in kleinere groepen. Er is één vraag: noem een gebeurtenis die jou heeft gemaakt tot wie je nu bent. Ieder krijgt 10 minuten om te vertellen. En gebeurt iets wonderlijks. Mensen vertellen over de keerpunten in hun leven. Verhalen over topsport, reizen, familie, studies. We kennen elkaar niet, maar delen persoonlijke dingen waar je zelden over spreekt. Wonderlijk hoe in zo’n korte tijd zo veel verbondenheid kan ontstaan. Als we daarna weer in de grote cirkel bij elkaar zitten, is de sfeer voelbaar anders. Het avontuur is begonnen.

 

 

Geplaatst op

Ruimte maken

De laatste dagen ben ik gegrepen door een opruimvirus. Als een bezetene ben ik kasten aan het leeghalen, stapels papier aan het doorwerken. Niets is veilig! Het lijkt op het proces dat ik altijd weer zie bij mensen in de eerste weken van de Artist’s Way training.

Voordat ik mijn collages van de afgelopen jaren weggooi, maak ik er een foto van. Over een paar weken maak weer een nieuwe, samen met de nieuwe deelnemers van de Artist’s Way training. En waar het vooral om gaat bij deze oefening is het plezier van het maken. Dus daar gaan ze: op naar de papierbak. Soms moet je afscheid nemen voordat er ruimte komt voor iets nieuws.

 

Geplaatst op

Gemak dient de mens

Vandaag was ik bij Martine Cornelissen, acupuncturist. Ik wil minder moe zijn, meer energie. Mijn censor vindt dit natuurlijk onzin. Tijd- en geldverspilling. Maar ik hou van het ritueel, de aandacht voor mijn verhaal, die twintig minuten daar liggen met mijn ogen dicht. Het voelt weldadig. Dus overtuig ik mijn censor dat dit mag, ook al kan ik misschien niet bewijzen dat het ECHT werkt. Martine zegt fijne dingen. Bijvoorbeeld: “Tot ongeveer je 45e handel je vooral vanuit wilskracht. Daarna gaat het er om dat je leert handelen vanuit je kracht. Dan volg je het pad dat bij jou past en doe je datgene wat jou makkelijk afgaat.” Dat doet een paar belletjes rinkelen.

Het is opvallend hoe vaak mensen datgene dat ze makkelijk afgaat, afdoen als onbelangrijk. “Dat is te makkelijk. Geen kunst aan.”  Ik doe het zelf ook. Als ik aan het schilderen ben bijvoorbeeld. Als ik worstel, heb ik het gevoel dat ik goed bezig ben. Maar als iets moois ontstaat zonder strijd, ga ik vaak net zo lang door, totdat de oorspronkelijke schoonheid verdwijnt onder een dikke laag hard werken.

Laten we gemak en eenvoud in ere herstellen. Niet gemakzucht. Niet de weg van de minste weerstand. Ik doel hier op ‘quality easy‘ zoals Danielle Laporte van The Firestarters het noemt. Om het jezelf makkelijk te maken moet je leren ‘nee’ zeggen tegen alles dat niet past bij jouw levensdoel of bij jouw waarden. Leren de dingen luchthartig te nemen die daar om vragen. Aanvoelen dat er een tijd is voor alles, dat niet alles in dezelfde tijd past. ‘Cheap easy‘ is slordig en zonder aandacht, maar ‘quality easy’ vraagt om focus en het lef te kiezen voor wat werkelijk past bij jou.

Dus als ik minder moe wil zijn, moet ik nog selectiever kiezen waar ik mijn energie aan geef. Me nog meer me richten op dat wat me blij maakt en de dingen doen die me van nature goed afgaan. Eitje.

Geplaatst op

Avontuur

Toen ik jong was ‘overkwamen’ mij voortdurend spannende dingen. Als iemand vroeg of ik de volgende dag mee wilde rijden naar Italie, dan deed ik dat zonder aarzeling. Nu moet ik vaak zoeken naar avontuur. De dagen zijn voorspelbaar en agenda’s regeren het leven. Maar uiteindelijk draait het nog steeds om JA zeggen als er een kans voorbij komt. JA in plaats van, ‘geen tijd, moe, misschien volgende week’.

Arduino

Dat is wat er gebeurt als Astrid Poot op een vrijdagmiddag, vlak voor onze vakantie op Texel vraagt of wij haar Arduino willen lenen. ‘Liever een andere keer’, wil ik al zeggen, ‘te moeilijk, snap ik vast niet, wordt een drama’. In mij is weerstand, veel weerstand. Maar naast mij spat mijn zoon van elf bijna uit elkaar van opwinding. Alles aan hem zegt JA. Ik laat me overhalen. En zo zit ik dus in een huisje op Texel te prutsen met draadjes, en computertaal van de Arduino.
Roestige kennis over schakelingen wordt langzaam wakker tijdens het puzzelen. Ik heb een leesbril nodig voor de kleine nummertjes, maar we gaan als een speer. Soms zitten draadjes verkeerd om en turen we naar een scherm met vierkante blokjes. Maar uiteindelijk, met hulp van het boek dat hoort bij de starterkit, (en app ondersteuning van Astrid) maken we wonderlijke dingen. Het gevoel om samen iets te maken, dat we nauwelijks begrijpen, is ongelofelijk spannend. Een avontuur waar je de deur niet voor uit hoeft.

weerstandWeerstanden, ontdek ik, zijn mooie keramieken dingetjes met gekleurde ringen erom heen. Die kleuren vertellen je hoe sterk de weerstand is. Als hij te sterk is, blijf er niet genoeg stroom meer over. maar zonder, kan je lampje doorbranden of blaas je je speaker op. Dat is precies waar ik naar zoek in mijn werk en leven. Wanneer moet je JA zeggen tegen een nieuw avontuur? Te veel verandering, te grote mislukking kan verlammend werken. Maar zonder spanning ontstaat er geen stroom, geen beweging.

Geplaatst op

The human tribe is a slow changer

“It is the past that holds back…. there are historical reasons why the human tribe is such a slow changer. Because change is very very scary. Humans don’t do scary things on their own. It takes something much bigger to force them into change. The heart attack or the car accident….or for humanity as a whole, the meteorite that hits us. We are a bit like dinosaurs in a way” Ricardo Semler in Tegenlicht
Ricardo SemlerEen vraag die me al jaren bezig houdt: hoe kun je ‘wakker worden’ en beseffen wat werkelijk belangrijk is in je leven, zonder dat auto ongeluk, die hartaanval of zonder je huis in brand te steken, zoals in het voorbeeld van Otto Scharmer van de theorie U? Hoe kun leven naar jouw waarden en tijd maken voor de mensen en dingen waarvan je houdt? Dat willen we allemaal, en toch blijkt dat lastig te realiseren.

In mijn training gebruik ik hem vaak als voorbeeld: Ricardo Semler. Het beeld van hem op zijn veranda in zijn prachtige huis in het regenwoud, waar hij iedere ochtend eerst de vraag stelt wat hij voor die dag allemaal kan schrappen. Want de meeste dingen lossen zich vanzelf op en veel kan net zo goed door iemand anders worden gedaan. Zo blijft er tijd over voor de belangrijke dingen, zoals wandelen en op je gemak een sigaar te roken.

Ricardo vertelt hoe hij een strand aanlegt voor zijn kinderen. Waarbij hij twee verschillende werelden bij elkaar brengt die elkaar normaal nooit ontmoeten: ‘strand‘ en ‘bergen‘. ‘Er is niet veel voor nodig’, zegt hij, ‘een vrachtwagen met zand, dat is alles. En een verandering van het beeld in hoofd.’ Natuurlijk heeft hij relatief makkelijk praten, in de positie waarin hij nu verkeert. Maar toch heeft hij gelijk.“An adventure does not need to be large and intense to be adventurous and nutricious.” zegt Julia Cameron. De aanpassing die nodig is, kan klein zijn en ligt vaak zo dichtbij dat we hem over het hoofd zien. En omdat het eng is om te veranderen, hebben we de steun van anderen nodig. Maar het kan wel, dat zie ik elke keer in mijn trainingen of na een dag loopbaanbegeleiding: in ieder leven is verandering ten goede mogelijk. En dat heeft meestal veel meer te maken met verbeelding dan met geld of goederen. En voor verbeelding is ruimte nodig. Dus toch beginnen met los komen van het verleden en alles uit je agenda schrappen dat overbodig is.

Dit is een deel van het volledige interview, vanaf 31:20 het stukje over veranderen. Voor de Tegenlicht uitzending van 8 februari 2015 kijk hier.